Begin met balken…

… als je wilt leren zingen.

Dat was de nuttige tip van Prashant Iyengar in de 07u les vanmorgen. Ik weet, in Nederland ligt iedereen nu nog op één oor, maar ik vond het de moeite waard om met je te delen. Probeer het eens en je zult zien: ooit overstijg je jezelf en kwinkeleer je als nooit tevoren.

Verder wilde ik laten horen dat ik er wel wás maar niet kon bloggen omdat er een schriftelijk theorie examen afgemaakt moest worden. Dat is gisteren gebeurd, wat een opluchting. Het heeft ongetwijfeld met mijn Londense PHD schrijvende flatgenote te maken dat ik plots enorm moest denken aan hoe lekker een mooi glas rode wijn zou smaken. Thee werd het en te laat naar bed ook en daarom heb ik vanmorgen mij de les laten smaken alsof ik er dronken van kon worden. Toeval bestaat niet, Prashant hamerde op het idee dat we terug naar de bron moesten.

Je ziet: het gaat goed hier. Plots, bij het eind van mijn verblijf hier voel ik me vrijer om er echt te zijn. Een paar dagen geleden noemde ik het nog: vrij van Nederland, familie en werk.

Nog 9 dagen om in Pune vrij te zijn en dan… in een ijzeren vogel naar Schiphol.

Kun je eigenlijk een bron meenemen door de douanepost?

Geluid!

Sutra 13. Practice is the steadfast effort to still these fluctuations.

Sutra 14. Long, uninterupted, alert practice is the firm foundation for restraining the fluctuations.

In Pune zijn ze niet bang om geluid te maken. De dieren niet en de mensen niet. Vanmorgen mocht ik wat langer uitslapen. De wekker stond wel gewoon op zes uur, heb even de boiler ingeschakeld en ben gewoon teruggekropen in mijn (te) warme nestje.

Als je even stil ligt kan je het goed horen: eerst lijkt het verkeersgeluid ergens ver weg te zijn, maar dan blijkt dat het gewoon een zich steeds vermeerderend aantal is; een celdeling maar dan in geluid.

Daarna de zich in kleine groepjes verzamelende ekster-achtige vogels. Ze verzamelen zich zo erg dat enorme zwermen krijsende vogels zich buiten de stad ergens lijken te organiseren, meer en meer en dan -het lijkt wel de Hitchcock film “Birds” – vliegt een tsunami naar Model Colony (onze wijk want parkje alhier) toe. Als je hoger dan de boomtoppen woont is het nog indrukwekkender: dan vliegen de zwermen met een rotvaart op je raam af en hechten zich vast aan de ijzeren hekken voor de ramen (gelukkig dat die er zijn) en vanzelf krijg je het spelletje “wie van ons is het bangst?” wat je verliest aangezien de beesten niet met jou bezig zijn maar alleen en slechts alleen met hun zwalkende zwerm en met het moment waarop ze er weer in zullen opgaan.

Ondertussen is mijn overbuurman ook wakker geworden. Hem herken ik alleen aan zijn dramatische steunen en kreunen, op straat ziet hij er vast heel keurig en net uit. Het lijkt wel of hij doodgaat in de opera en dan iedere ochtend een nieuwe voorstelling. Een heilig hoestritueel.

Op de binnenplaats heb je de scooters die op dit vroege uur nog moeite blijken hebben om te starten.

Binnenkort zijn er verkiezingen. Om halfacht ‘s ochtends gaan de luidsprekers aan met muziek en een microfoon die zo hard schalt dat ik me afvraag of de mensen van hier er een woord van kunnen begrijpen.

Vegen. Er wordt hier wat afgeveegd. Met een handbezem met lange haren bezemen tientallen vrouwen van binnenplaatsjes naar straten naar pleinen naar de vuurtjes toe, in een doorgaand ritme. Ergens hoor ik een luchtblazer voor de herfstbladeren! Dat is vast mannenwerk… ‘t Is trouwens net winter geweest

Zwermen vogels genieten van de open luchten boven Model Colony, hoewel, als ik een vogel was zou die ondertussen niet meer zo vrij voelen voor mijn arme longen want overal vuurtjes van bijeengeveegd en geblazen gebladerte…. plus alles wat daaromheen te vinden was aan afval: plastic, kokosnotenschillen, een dode kat, noem het maar op.

En de vogels, ze vlogen voort.

 

Sutra 13. Practice is the steadfast effort to still these fluctuations.

Sutra 14. Long, uninterupted, alert practice is the firm foundation for restraining the fluctuations.

 

Dat was een hint he, Pat? Ik geloof dat ik nu echt aan de slag moet… om vanbinnen stil te worden.

Oefenen en onthechten.

Sutra 12: Practice and detachment are the means to still the movements of the consciousness.

Het gaat allemaal beginnen. Ben ik er klaar voor?

Ochtend routine maken in het huis: water warm laten worden, kwartiertje later douchen. Water koken voor de thee. Niet vergeten te eten maar wanneer? En waar? Ik bedoel, morgenvroeg stoor ik de nieuwe flatgenoot misschien. Waar is het “oefenen” gedeelte in het verhaal?

Ik voel me nog niet helemaal op temperatuur hier. Soms te koud en soms te warm; beetje als koorts.

Gisteren bloemen op de pof gekregen! Van de bloemist heb ik al een foto gemaakt vroeger. Sommige mensen verdwijnen maar de bloemist is er nog steeds.

De nieuwe flatgenoot nam wat tijd tot nu toe. Ze is geen yoga-student maar ze doet interessant doctoraal onderzoek naar Duits-Indiase film in Bombay rond 1920. In Pune heb je niet alleen het Ramamani Iyengar Memorial Yoga Instituut of de Osho gemeenschap, maar ook de filmarchieven, vandaar. Als iemand nieuw komt hier heb je tijd nodig om samen het huishouden te organiseren en als jij degene bent die de weg al kent naar de markt en winkels dan doe je het eerste rondje samen. Gisteren naar Dorabjees gegaan: een supermarkt die niet dichtbij huis is maar waar ze wel 5 kg basmati rijst en ook zelfs biologische voedingswaren verkopen. Flink inkopen gedaan dus en daarna genoten van wat eten en een kop Tulsi thee, gezoet met de nieuwe suiker zonder suiker: stevia, een plantje dat (ook?) in India groeit en waar de suiker industrie erg ongelukkig mee is.

 

Om na zo’n middagje een Pranayama les te doen is geen sinecure. Je wilt graag twee soorten aandacht houden bij wat de leraar zegt, zodat je èn als leerling in de les kan gaan zwemmen èn als een leraar ideeën/concepten onthoudt waarvan je altijd denkt dat je ze in je eigen lesgeven moet gebruiken. Zou dit het ultieme spreiden van je aandacht zijn of is het gewoon dom? Iets in mij zegt dat je Pranayama les over je heen moet laten komen. Ik kom algauw in een slaap-waaktoestand en het brein werkt op zo’n ander niveau dat ik me afvraag of het inderdaad nog werkt. Kon ik maar toegeven aan na zo’n les niets meer te weten, maar me wel rustig en open voelen. Dat is vast ook de sleutel voor de poort naar mijn eigen Pranayama praktijk die tnt. enigszins geforceerd voelt. Dat komt ook vooral omdat er bij mijeen syllabus aan te pas komt waar ik mee oefen en die me dus bindt om met mijn wakkere brein erbij te zijn.

Anyway… Na een zeer korte nacht op een gevulde buik (bij het restaurant, vanaf morgen hebben we toch weer een kok!) stond ik om tien voor zeven fris en goed opgeboend in een lege yogazaal: er was helemaal geen les! Maar wat een heerlijke sfeer, een enkeling die zit te mediteren in het halfduister in een lege frisse opgeboende yogazaal. Ik hoorde er te zijn. En ik was er.

 

Herinnering; de grootste beweger van de geest. Oftewel: een herhaalde reis naar Pune, deel 1.

Hang boven Pakistan vast nu. Kan het niet zien want alles is donker gemaakt. De meeste medepassagiers slapen. Een yogische geest gaat niet heen en weer. Nou die van mij heeft het nodige gependeld, de twee laatste dagen voor vertrek. Teveel tijd om voor te bereiden en dus heb ik met het pakken van mijn koffer het halve huis bekeken, omgedraaid en weer teruggelegd. Een enkele keer iets weggedaan. Het leven wordt steeds eenvoudiger tegenwoordig want internet en minder paperassen. Maar toch heb ik me laten vangen door alle dingen die de afgelopen jaren “moesten” bij voorbeeld: kopieën maken van alle documenten en meezeulen in een map in een tas. Dat kan toch gemakkelijker? Maar, zo’n ervaren reiziger of snelle leerling in “de lessen van de toekomst” ben ik nooit geweest. Voel me toch achter de toekomst aanhobbelen en moet lang wennen aan nieuwigheden en snufjes. De tas kan weer in een grotere tas als die leger wordt (heb vliegtuigproef appeltje en rijstwafels meegenomen. Vorige keer (KLM) heb ik honger geleden. Maar de tas raakt vandaag niet leger of ik moet uitdeelactie gaan voeren: Lufthansa doet aan 2 maaltijden en wijn en een refill. Dus van mijn ideaal licht te reizen komt niets terecht.
Gek, de Indiërs naast me willen cola en koffie, geen massala thee. Als ik de thee proef leer ik dat ze het waarschijnlijk beter weten: nog eventjes wachten tot bij moeder thuis waar de thee smaakt zoals het hoort.

Hoeveel van hetgeen ik hier schreef gaat over conditionering of herinnering? Thanks for the reminder, Pat.

Sutra 11: “Memory is the unmodified recollection of words and experiences”.
Zoals mr. Iyengar het interpreteert:
Memory is a modification of consciousness allowing us to recapture past experiences.
Memory is the collection of all the modulations and impressions of correct knowledge, perverse knowledge, illusory knowledge and sleep. As perception changes, memory too may alter, but correctly used, it enables us to recall experiences in their true, pristine state. This ability is the foundation of the practice of discrimination.
…

Verbeelding en slaap.

Sutra 9. Verbal knowledge devoid of substance is fancy or imagination.

Sutra 10. Sleep is the non-deliberate absence of thought waves or knowledge.

Vakantie.
Na de vakantie treuzelt een leerling bij de tafel in de kleedkamer. Die wil duidelijk iets kwijt, zie ik en we wachten tot iedereen de studio in is. “Ik heb weer rugpijn” is de boodschap, “heb intensief geschaatst en nu is mijn rug er weer.” Maar het kan net zo goed: “met de familiedag een speurtocht gedaan en m’n enkel verzwikt” of “migraine-aanval gehad misschien omdat ik wat langer uitsliep” of “met klussen een tenniselleboog” of “een depressie nabij, de donkere dagen he” zijn. Met daarna de mededeling: “Dus als je ziet dat ik het moeilijk heb dan weet je hoe dat komt”, of de vraag: “Kun je daar in de les even op letten?”. Rare vraag eigenlijk; alsof je met de overdracht van de zorg ook de pijn los kunt laten.
In de kleedkamer kan het na een vakantie wel eens losbarsten: iedereen heeft wel ergens last en de grote of kleinere pijnen lijken op elkaar. Dan blijkt gedeelde smart halve smart en huppelt de horde alweer ietsjes lichter de studio in.
Nee, de persoonlijke gesprekjes… Hoeveel begrijp ik echt van de vraag om speciale aandacht als ik iemand een tijd niet gezien heb? Hoeveel begrijp ik eigenlijk van mezèlf als ik een paar dagen niet geoefend heb? Ik maak me geen illusies: liefdevolle aandacht is het belangrijkste in de griezelige stap door de machtige poorten van het “helemaal alleen naar binnen kijken”. De stilte is beter gebekt dan gedacht.

A) Vakantie nemen van de yoga is niet goed voor een mens. Het is voor je lichaam net als slapen voor de geest: opeens nemen je hersenen een loopje met je en weg is je rust. Op een mooie morgen vraag je je af waaròm je iets gedroomd hebt. Dromen hebben immers een diepere betekenis. Koortsachtig zoek je.
Je lijf in de kreukels, het komt allemaal weer goed; liefdevolle aandacht, weet je wel.

B) Vakantie nemen van yoga, of beter vakantie nemen in yoga, is goed voor de mens. Er staat sinds een tijdje een spiegel in mijn oefenruimte, bij gebrek aan een leraar. Leraar of spiegel, ik voel me door beide uit het lood geslagen… Dacht ik sereen en netjes in balans te vertoeven in Sirsasana, wordt er geroepen dat ik mijn billen naar voren moet doen. Hoe kon die leraar dat zien? Was net bezig de binnenkant van mijn benen naar achteren te nemen. Dat ziet híj dan weer niet. Dan gaan trouwens mijn billen automatisch naar achteren… werk harder, Kristien… of nee, wees wijs en werk zacht.

Wat is een zoektocht naar binnen toe wanneer je in de gaten gehouden wordt?
Kijk naar het “zelf” in jou. Neem vakantie van het beeld van jezelf.
Neem vakantie.
Vakantie in yoga.

Voornemens

Het is nieuwjaar en daarmee komen als van nature de nieuwe voornemens. Ik ben gestopt mijn voornemens te benoemen op  1 januari, op yogagebied dan toch. Ik heb doelen en die zijn heel eenvoudig en niet aan tijd gebonden. Als ik een doel bereik, dan benoem ik een nieuw doel en consolideer het oude.

De keren dat ik het nieuwe jaar wel gebruikte voor een nieuw voornemen, was dat vaak een kort leven beschoren. Meestal was dat omdat ik mijn doelen te groot had gemaakt. Kapotasana (de duif) beheersen op 1 januari 2013 is niet een reëel doel als je niet eerst Urdhva dhanurasana (staande boog) beheerst. De 3 minuten handstand die ik mij ooit tot doel stelde, waren uit de lucht gegrepen en hebben ook allang geen waarde meer voor mij.

Ik denk dat het veel beter is om je een minder grotesk en reëler doel te stellen.

Zou het niet mooi zijn als we ons het doel stelden om iedere dag tenminste voor een korte tijd en op een fijne manier totaal geconcentreerd te oefenen?  Want wees eens eerlijk: oefen jij zo vaak als je zou willen? Vind je het leuk als je oefent? En ben je er wel helemaal met alle aandacht bij?

Stel je eens voor wat het effect zou zijn als je je, naast de les van een leraar, een jaar lang op die manier met yoga bezig zou houden. Lekker wat herhalen. Lekker wat proberen. Lekker je Sawasana aan het eind. Stel je eens voor.

Ik zie het resultaat helemaal voor me; je zult een andere yogi zijn. Misschien zonder goede voornemens, maar je zult heel veel leren en veel acties beheersen aan het eind van 2012.  En is dat niet waar het om gaat?

Gelukkig nieuwjaar yogi’s!

Voorbereiding

Het zal wel aan mijn opvoeding liggen; als je je best maar deed hè, dat was belangrijk. Daardoor heb ik een sterke drang ontwikkeld om alles optimaal voor te bereiden. Ik weet het, dat is iets waar je ook wel een keer overheen moet groeien, anders blijf je je maar voorbereiden. Zo weet ik nog het eerste jaar dat ik yogales gaf. Ik was bij iedere les tot in de puntjes voorbereid. Maakte me zelfs zorgen over de onwaarschijnlijke mogelijkheid dat alle mensen met fysieke problemen in dezelfde les zouden staan en vond dat ik ook daar een antwoord op moest hebben. Ik ging dan ook niet van huis zonder één of meerdere aangepaste lessen in mijn tas.

Ik leerde wel snel dat het zo niet werkt; je probeert voorbereid te zijn op hetgeen je eigenlijk niet kunt voorbereiden. Er is namelijk geen les die je geeft zoals je hem bedenkt. Er zijn altijd aanpassingen nodig. Sterker nog: de mooiste lessen zijn vaak lessen die spontaan ontstaan zijn, op dat moment voor die ene groep. Soms als ik me dat tijdens een les realiseer, zeg ik wel eens: “onthoud en oefen dit vooral ook zelf, want ik geef het de komende jaren waarschijnlijk niet nog eens op deze manier”.

Het is onmogelijk om alles te voorzien en daarop voorbereid te zijn. De beste voorbereiding is eigenlijk nog: zelf heel goed blijven oefenen. Is er daarnaast dan geen ‘echte’ voorbereiding meer? Wees gerust, ik heb nog steeds altijd een plan en ik heb het zelfs vaak bij me in de les. En nog steeds betrap ik me er soms op dat mijn voorbereiding meer tijd heeft gekost dan de les zelf.

Ik hou gewoon van een goede voorbereiding. In alle opzichten. Ook voor mijn leerlingen. Bij sommigen ben ik zelfs een beetje berucht om mijn uitgebreide voorbereidende oefeningen; die slurpen bij mij vaak drie-kwart van de les op. Maar ik geloof echt dat dat uiteindelijk toch de beste uitvoering van de asana oplevert.

En mocht je deze blog niet leuk vinden, dan ben ik daar natuurlijk ook op voorbereid

Kennis.

Sutra 7. Juiste kennis is direct, geconcludeerd of bewezen als feitelijk.

Het mooie van Iyengar yoga is het werk met de handen en de voeten. Er is een vrouw die gedurende de helft van het jaar stad en land afreist om deze kennis over te dragen. Ze heet Stephanie Quirk en Rembert en ik volgen haar lessen over “Remedial Yoga” als ze in Nederland is.
“De kunst van het “hands on” aanwijzingen geven of corrigeren gaat verloren” zegt Stephanie. Dat komt door de mentaliteit van het aanklagen die vooral in de VS heerst. Nu hoop ik dat het zover in Europa niet zal komen. Hoe geef ik anders steun aan een leerling die zichzelf nog niet genoeg ondersteunt, hoe breng ik snel twee draairichtingen in je arm onder de aandacht? Met woorden? Een mens leert direct door middel van een orgaan dat veel oppervlakte bestrijkt: de huid. De huid staat met het brein in verbinding op een manier die je gemakkelijk electriserend kan noemen; denk aan het kind en de kachel.
Iedereen die ooit in de nabijheid van Mr Iyengar is geweest weet: hij heeft gouden vingers en brengt feilloos zijn intenties over. Waar, hoe stevig, wanneer, hoe lang… de ruim 75 jaar lesgeefervaring is voelbaar in die ene klap of greep.
Helaas, voor mij als jonge leraar is het geen kwestie van de grote meester nabootsen. Studeren, luisteren, overwegen, lezen. Wil iedereen dat niet op een of andere manier?

Sutra 8. Illusionaire of onjuiste kennis is gebaseerd op het onfeitelijke of het onwerkelijke.

Hunkeren naar kennis, de kenniseconomie, zeker willen weten… wat een vurigheid, passie en ook: wat een onrust.

It is in the air

Kristien en ik spreken natuurlijk regelmatig met elkaar over de lessen die we geven. We hebben afspraken welke houdingen we wel of niet geven in lessen van een bepaald niveau, maar zijn verder vrij in wat we precies wanneer doceren. Maar of de duvel er mee speelt: als ik vertel dat ik een bepaalde moeilijke houding wil geven dan zegt Kristien: dat deed ik gisteren ook. Hoe vaak me dat ook al niet overkwam als ik zelf een les volgde bij mijn leraar. Eerst stond ik na zo’n moment altijd met lege handen omdat ik uniek wilde zijn in wat ik gaf. Nu ben ik er achter dat de houdingen de les niet uniek maken maar het geheim zit in het unieke van de leraar en de chemie tussen de leraar en de leerlingen op dat moment. Toch blijft het verbazingwekkend dat we met zijn allen op hetzelfde moment de meest exotische houding willen geven, zo’n houding die we maar 1 of 2 keer per jaar doceren.

pijn vs. geluk

Sutra 5: De bewegingen van de geest zijn vijfvoudig. Ze zijn pijnlijk of niet pijnlijk.

Tijdens een gewone Iyengar yogales wil een van de nieuwe leerlingen duidelijkheid: “Kristien, wáár moet het pijn doen?”. Wat moet ik zeggen? De opdracht was niet: “Krijg pijn in je linkerbeen” of “maak hoofpijn achter je oren”.
Pijn is altijd wel een groot onderwerp van gesprek in en om een Iyengar yogales: “Spierpijn, van afgelopen maandag!”. Mensen proberen hun pijn graag te tonen. Groot is de desillusie als de ander zegt dat hij/zij precies dáár ook last heeft… Toch zijn er ook mensen die het hels moeilijk vinden om te benoemen waar hun pijn zit. Bij mijn eerste zwangerschap volgde ik een cursus zwangerschapsyoga. De les begon altijd met een rondje praten. Een vrouw vertelde dat ze die week pijn had gehad. Toen de juf vroeg waar ze die pijn had gevoeld kwam er… stilte. De vrouw kon het niet zeggen. Het duurde erg lang, vond ik, de gezamenlijke zoektocht naar haar pijn en we zijn er met z’n allen niet uitgekomen. Op zo’n moment zie je omstanders afhaken. Uit hun blik spreekt: “Je vraagt te veel van mijn kostbare aandacht en ga maar na, het zit zeker tussen je oren”.
Terug naar de vijfde sutra van Patanjali; BKS Iyengar maakt het nog ingewikkelder in zijn uitleg:
“De pijn kan verholen zijn in het niet-pijnlijke, het niet-pijnlijke kan verstopt zijn in de pijn”.
Lieve Guru, we zouden het toch eigenlijk over de bewegingen van de geest hebben? Waarom is het begrip Pijn dan zo belangrijk? Gaan we eerst een potje blindemannetje met Pijn spelen vóór we aan the real thing beginnen? Je voelt Pijn en dàt doet je geest schudden en kolken… soms ook voel je Pijn niet en nog is je geest onrustig. Het leven is een tranendal.
Experiment, wat kan het schelen: ik schrijf in de plaats van Pijn eens het woord Geluk: “Het geluk kan verholen zijn in het ongeluk, het ongeluk kan verstopt zijn in het geluk”. Dat doet erg aan oudhollandse spreekwoorden denken.
Pijn en Geluk, twee touwen waarmee ik aan het leven hang. Binnenin moet ergens de knoop zitten.
Sutra 6: De bewegingen van de geest worden veroorzaakt door
juiste kennis, verkeerde kennis of illusie, waanideeën, slaap en herinnering.

Epiloog

Stond ik met een andere moeder bij het schoolplein te praten, kreeg ik plots een leren bal hard tegen mijn neus …. Heerlijk, ik lééf!